examentraining

economie

.

Klembord met een afvinklijst, twee gestapelde boeken en een potlood.

Uitleg

Syllabus economie havo 2027: dit is de examenstof

De syllabus economie havo 2027 staat op examenblad.nl. Het CE omvat vaardigheden en domeinen D tot en met I. Alleen de beschrijving van het ultimatumspel is gewijzigd ten opzichte van 2026.

LD

De syllabus economie havo 2027 is gepubliceerd op examenblad.nl. In het centraal examen krijg je vaardigheden en de concepten Markt, Ruilen over de tijd, Samenwerken en onderhandelen, Risico en informatie, Welvaart en groei, en Goede tijden, slechte tijden. Er is één kleine wijziging bij speltheorie. Dit overzicht is bedoeld voor jou als examenleerling en voor je ouders.

Welke domeinen komen in het examen economie havo?

  • Domein A Vaardigheden. Vaardigheden: je leert informatie gebruiken, berekeningen en grafieken inzetten, standpunten bepalen en strategisch nadenken; A5 Experimenten valt buiten het CE.

  • Domein D Markt. Markt: je leert hoe vraag, aanbod, kosten, gedrag en concurrentie samenhangen met prijzen, de arbeidsmarkt en overheidsingrijpen.

  • Domein E Ruilen over de tijd. Ruilen over de tijd: je leert hoe gezinnen en de overheid keuzes over verschillende momenten maken, met aandacht voor pensioenen.

  • Domein F Samenwerken en onderhandelen. Samenwerken en onderhandelen: je leert met speltheorie kijken naar keuzes, onderlinge afspraken, onderhandelingen en situaties waarin markten tekortschieten.

  • Domein G Risico en informatie. Risico en informatie: je leert hoe verzekeren en rente samenhangen met onzekerheid en hoe ongelijke informatie meespeelt.

  • Domein H Welvaart en groei. Welvaart en groei: je leert hoe inkomen, economische groei, verdeling, werkloosheid en de arbeidsmarkt samenhangen met welvaart.

  • Domein I Goede tijden, slechte tijden. Goede tijden, slechte tijden: je leert hoe de conjunctuur beweegt en welke rol de overheid en centrale bank daarbij spelen.

Domein

Subdomeinen in het CE

Domein A Vaardigheden

Informatievaardigheden; Rekenkundig en/of grafisch onderbouwen; Standpuntbepaling; Strategisch inzicht

Domein D Markt

Marktvraag; Marktaanbod; Marktmechanisme; Marktvormen; Kostenstructuur en opbrengsten; Consumentengedrag; Producentengedrag; Markt falen, overheidsingrijpen en welvaart; Arbeidsmarkt

Domein E Ruilen over de tijd

Gezinnen ruilen over de tijd; De overheid ruilt over de tijd; Pensioenen

Domein F Samenwerken en onderhandelen

Speltheorie; Samenwerken en onderhandelen; Markt falen

Domein G Risico en informatie

Risico en verzekeren; Asymmetrische informatie; Risico en rente

Domein H Welvaart en groei

Macro economische kringloop, nationaal inkomen en welvaart; Economische groei; Ongelijkheid en herverdeling; Arbeidsmarkt en werkloosheid

Domein I Goede tijden, slechte tijden

Conjunctuur en conjuncturele verschijnselen; Overheid, centrale bank en conjunctuur

Alleen in het schoolexamen

Domein B Schaarste, C Ruil, J Onderzoek en experiment en K Keuzeonderwerpen horen alleen bij het schoolexamen. B en C kunnen wel impliciet terugkomen in het centraal examen. Je krijgt daar geen expliciete vragen over deze twee domeinen.

Wat verandert er in 2027 ten opzichte van 2026?

Ten opzichte van de syllabus economie havo 2026 is er één wijziging. Bij speltheorie, subdomein F1, staat het ultimatumspel nu beschreven als een sequentieel spel, weergegeven in een spelboom. Sinds 2026 is er bovendien geen apart bronnenboekje meer: alle bronnen staan in het vragenboekje.

Welke contexten moet je kennen?

Je lesprogramma bevat verplichte contexten, waaronder arbeidsmarkt, pensioenen, huis en hypotheek, prijzenoorlog, cao, Europese integratie, sociale zekerheid, ECB en stabiliteitspact. Voor het CE is alleen de context arbeidsmarkt verplicht. Kennis over de contexten zelf wordt niet van je verwacht.

Zo ziet het examen eruit

Je examen is donderdag 27 mei 2027, 13.30 tot 16.30 uur: drie uur. Je mag een eenvoudige, niet-grafische rekenmachine en verklarend woordenboek Nederlands gebruiken, geen Binas. Alle bronnen staan in het vragenboekje. Rekenfouten kosten geen punten. Heb je een antwoord kennelijk niet met een schatting gecontroleerd? Dan verlies je per fout 1 punt, maximaal 3 punten voor het hele examen. Bron: vakspecifieke informatie economie havo.

Komt er een nieuw examenprogramma?

Voor 2027 komt er geen nieuw examenprogramma. Volgens de planning nieuwe examenprogramma’s van SLO, van 2 september 2026, valt economie in tranche 3. Het eerste havo-CE volgens het nieuwe programma staat gepland voor 2032.

Verder lezen

Wil je verder met je voorbereiding? Bekijk oude examens economie havo en lees over het economie examen havo 2026. Bekijk ook de examentips voor economie en controleer welke rekenmachine je mag gebruiken.

Veelgestelde vragen

Waar vind je de syllabus economie havo 2027?

Je vindt de syllabus economie havo 2027 op examenblad.nl. Ga naar de vakpagina economie havo 2027. Daar staat de syllabus van het CvTE. Het gaat om versie 2, gepubliceerd in juli 2025.

Welke domeinen komen in het examen economie havo?

In het CE krijg je A Vaardigheden, D Markt, E Ruilen over de tijd, F Samenwerken en onderhandelen, G Risico en informatie, H Welvaart en groei en I Goede tijden, slechte tijden. B Schaarste, C Ruil, J en K horen alleen bij het schoolexamen.

Wat is er veranderd ten opzichte van de syllabus 2026?

Er is één wijziging: bij speltheorie (F1) staat het ultimatumspel nu beschreven als sequentieel spel in een spelboom. Alle bronnen staan sinds 2026 in het vragenboekje. Dat laatste is dus geen nieuwe verandering voor 2027.

Bronnen

  • CvTE, syllabus economie havo centraal examen 2027 (versie 2, juli 2025): examenblad.nl

  • CvTE, vakpagina economie havo 2027: examenblad.nl

  • CvTE, vakspecifieke informatie economie havo (22 september 2026): examenblad.nl

  • SLO, planning invoering nieuwe examenprogramma’s (2 september 2026): slo.nl

LD

Over de schrijver

Lotte schrijft over examendata, normering, de N-term en oude economie-examens. Ze controleert examendata, N-termen en maximumscores bij examenblad.nl en het College voor Toetsen en Examens (CvTE).

Vergelijk examentrainingen economie

Vorm, duur en prijs verschillen: vergelijk de feiten om een examentraining te kiezen die bij je past.